پیچ و مهره بوش طبق یکی از اتصالات کلیدی در سیستم تعلیق جلوی خودرو است که وظیفه دارد بوش طبق را به رام یا شاسی متصل کند و در عین حال، اجازه‌ی حرکات محدود و کنترل‌شده طبق را فراهم نماید.
این اتصال، در واقع نقطه‌ی تحمل تمام نیروهای وارده از جاده به سیستم تعلیق است؛ بنابراین کیفیت، دقت و جنس پیچ و مهره بوش طبق مستقیماً بر ایمنی و دوام خودرو تأثیر می‌گذارد.

اگر پیچ یا مهره بوش طبق استاندارد نباشد، نیروهای عمودی و پیچشی حاصل از حرکت چرخ‌ها به درستی جذب نمی‌شود و به مرور زمان باعث لقی طبق، پارگی بوش و تغییر زاویه چرخ‌ها می‌شود.

وظیفه و نقش در سیستم تعلیق

در خودروهای مجهز به سیستم تعلیق مک‌فرسون، طبق به‌وسیله‌ی بوش‌ها به رام متصل می‌شود تا ارتعاشات و ضربات ناشی از جاده جذب شود.
پیچ و مهره بوش طبق، این بوش را در محل خود ثابت نگه می‌دارد و از جابجایی آن جلوگیری می‌کند.
بنابراین نقش آن دوگانه است:

1. اتصال مکانیکی مطمئن بین طبق و رام

2. جلوگیری از انتقال لرزش به بدنه از طریق بوش

در این نقطه از خودرو، پیچ و مهره تحت تنش‌های ترکیبی هستند: کششی، برشی و پیچشی.
به همین دلیل، انتخاب جنس و طراحی مناسب اهمیت بالایی دارد.

مشخصات فنی و طراحی

پیچ و مهره بوش طبق معمولاً از فولاد آلیاژی با گرید مقاومتی بالا ساخته می‌شوند.
گریدهای پرکاربرد در این بخش ۱۰.۹ یا ۱۲.۹ هستند.
رزوه‌ها به‌صورت دقیق و ریز ساخته می‌شوند تا هنگام اعمال گشتاور، هیچ‌گونه هرزشدگی یا لقی ایجاد نشود.

مشخصات عمومی پیچ و مهره بوش طبق:

• فولاد آلیاژی حرارت‌دیده (Class 10.9 – 12.9)

• پوشش ضدزنگ فسفاته یا گالوانیزه سرد

• رزوه‌های دقیق ماشین‌کاری‌شده

• مهره قفلی یا فلنج‌دار برای جلوگیری از باز شدن

• طول استاندارد متناسب با ضخامت بوش و براکت رام

در بسیاری از خودروها، پیچ و مهره بوش طبق از نوع یک‌بار مصرف (Stretch Bolt) هستند، یعنی پس از یک‌بار بستن، باید تعویض شوند تا ایمنی حفظ شود.

اهمیت گشتاور در نصب پیچ و مهره بوش طبق

بوش طبق از لاستیک و فلز ساخته شده و باید در وضعیت طبیعی (در حالت نشسته‌ی خودرو روی زمین) بسته شود.
اگر در حالت آویزان بسته شود، بوش در زاویه اشتباه قرار می‌گیرد و هنگام پایین آمدن خودرو دچار تنش می‌شود که عمر آن را به‌شدت کاهش می‌دهد.

برای مثال در خودروهای پژو و سمند، گشتاور بستن پیچ بوش طبق حدود ۹۰ تا ۱۱۰ نیوتن‌متر است.
این گشتاور باید با آچار ترکمتر و مطابق دستورالعمل بسته شود تا فشار وارد بر بوش و پیچ به‌درستی توزیع شود.

علائم خرابی یا شل‌شدگی پیچ و مهره بوش طبق

خرابی این اتصال معمولاً با نشانه‌های زیر همراه است:

• صدای تق‌تق یا کوبش از جلوبندی هنگام عبور از دست‌انداز

• تغییر زاویه چرخ‌ها و کشیده شدن خودرو به یک سمت

• پارگی بوش طبق یا تغییر شکل لاستیک آن

• لرزش و صدای اضافی در فرمان هنگام ترمز

در این موارد، لازم است پیچ و مهره بوش طبق بازدید و در صورت وجود خوردگی، زنگ‌زدگی یا تغییر رزوه، تعویض کامل شوند.

تفاوت پیچ بوش طبق با پیچ طبق اصلی

خیلی‌ها این دو قطعه را یکی می‌دانند، اما تفاوت‌های اساسی دارند:

• پیچ طبق اصلی برای اتصال خود طبق به رام استفاده می‌شود، در حالی که

• پیچ بوش طبق مخصوص اتصال بوش‌های لاستیکی طبق به براکت یا شاسی است.

پیچ بوش معمولاً طول بیشتری دارد و همراه با مهره قفلی یا واشر تخت عرضه می‌شود تا بوش به‌درستی در موقعیت خود فشرده شود.

جنس و پوشش ضدخوردگی

یکی از عوامل خرابی پیچ و مهره بوش طبق در خودروهای داخلی، زنگ‌زدگی رزوه‌ها و سطح پیچ است.
چون این بخش در معرض آب و گل جاده قرار دارد، اگر پوشش ضدزنگ مناسبی نداشته باشد، به‌سرعت دچار خوردگی می‌شود.

در تولیدات حرفه‌ای، پوشش فسفاته روی-منگنز استفاده می‌شود که ضمن ایجاد سطح مات و سخت، مقاومت خوردگی بالایی دارد.
برخی مدل‌ها نیز با گالوانیزه سرد (Zinc Plating) پوشش داده می‌شوند تا در برابر نمک و رطوبت محافظت شوند.

اهمیت کیفیت در ایمنی خودرو

در سیستم تعلیق، اتصالات ضعیف مساوی با خطر از دست رفتن کنترل خودرو است.
اگر پیچ یا مهره بوش طبق در اثر فشار بشکند یا باز شود، زاویه‌ی چرخ به‌هم می‌خورد و خودرو ناپایدار می‌شود.
به همین دلیل، خودروسازان معتبر از پیچ‌هایی با تأییدیه‌ی کیفی و تست خستگی استفاده می‌کنند.

در بازار قطعات، بسیاری از پیچ‌های غیراستاندارد تنها ظاهری شبیه به مدل اصلی دارند، اما از فولاد نامرغوب ساخته شده‌اند.
در تست‌های مقاومت، چنین پیچ‌هایی معمولاً در گشتاورهای کمتر از حد مجاز دچار شکست یا له‌شدگی رزوه می‌شوند.

نگهداری و سرویس دوره‌ای

در هر سرویس دوره‌ای یا هنگام تعویض بوش طبق، باید پیچ و مهره‌ها بررسی شوند.
اگر نشانه‌هایی از زنگ‌زدگی، له‌شدگی رزوه یا شل‌شدگی وجود دارد، بهتر است با قطعات نو و استاندارد تعویض شوند.
در صورت استفاده از مهره قفلی نایلونی، پس از هر بار باز و بسته شدن باید مهره جدید جایگزین شود.

پیچ و مهره بوش طبق، اتصال‌دهنده‌ی بین طبق و رام است و نقش بسیار مهمی در عملکرد، نرمی حرکت و دوام سیستم تعلیق دارد.
کیفیت پایین یا نصب نادرست آن، به مرور باعث لقی طبق، خرابی بوش و افت ایمنی می‌شود.
انتخاب قطعه‌ای باکیفیت از برند صنعتی مانند SMT می‌تواند عملکرد سیستم تعلیق را پایدار، ایمن و بادوام نگه دارد.